De
rivieren zijn op sommige plaatsen zo
schoon, dat er zelfs midden in de grootste
steden op zeeforel gevist kan worden,
zoals bijvoorbeeld in het centrum van
Tampere. De meren en rivieren beslaan
bijna 10 procent van het oppervlak,
evenals akkers en weiden. Ruim 15 procent
van Finland is bebouwd. Het grootste
gedeelte bestaat uit bossen (ruim 65
procent), waarmee Finland het dichtstbeboste
land van Europa is.
Finland
bestaat voor 1,2 miljoen ha uit beschermd
natuurgebied. Hieronder vallen 27 voor
het publiek geopende nationale parken
(‘kansallispuisto’). Voor
sommige gebieden in de parken, waar
zeldzame dieren en planten voorkomen,
is een vergunning nodig. Niet of beperkt
voor het publiek toegankelijk zijn 19
regionale natuurreservaten (‘luonnonpuisto’),
884 particuliere natuurparken, 137 veengebieden
en 34 vogelreservaten en beschermde
moerasgebieden. Ze staan alle onder
toezicht van het ministerie van Land-
en Bosbouw. De nationale parken Seitseminen,
Pallas-Ounustunturi, Pyhätunturi,
Oulanja en Urho Kekkonen hebben informatiecentra
waar gegevens over de flora en de fauna
verkrijgbaar zijn.
Klimaat
Het gematigde landklimaat brengt Finland
warme zomers en koude winters. Juli
is de warmste maand en februari de koudste.
In de zomermaanden kan het kwik van
15 graden Celcius in het noorden tot
20 graden (tot zelfs 30 graden) in het
zuiden oplopen. In hartje winter kan
de temperatuur dalen tot -30 graden
respectievelijk -15 graden. De temperatuur
wordt beïnvloed door de warme golfstroom
die in de Atlantische Oceaan ontstaat.
Oostenwinden voeren warme en droge lucht
mee. In Lapland heerst een toendraklimaat
en kent men extreme vorstperiodes. De
eerste sneeuw valt hier begin oktober
al en het kwik kan dalen tot -40 graden.
Zuid-Finland krijgt zijn eerste sneeuwlaag
daarentegen pas in november.
Aan
de kust heerst een zeeklimaat. In de
kustgebieden is het dan ook vochtiger
dan elders in het land. In Zuidoost-Finland
wordt ’s zomers de hoogste gemiddelde
temperatuur van Scandinavië bereikt.
De Finse westkust behoort tot de zonnigste
gebieden van Noord-Europa. De watertemperatuur
in ondiepe meren en baaien kan na half
juni oplopen tot meer dan 20 graden
Celcius en dat maakt het baden aangenaam.
De
watertemperatuur loopt in ondiepe meren
en baaien in Zuid-Finland vanaf juni
op tot circa 20 graden Celcius. Juli
en augustus bieden de grootste kans
op zonneschijn en aangename temperaturen.
September en oktober zijn vooral in
Zuid-Finland vanwege de prachtige herfstkleuren,
aangename reismaanden.
Cultuur
De bekendste Finse bijdrage aan de wereld-architectuur
is het functionalisme. Deze recht-toe-recht-aan
bouwwijze heeft veel aanhangers gevonden
en wordt niet zelden hoog gewaardeerd,
maar is ook typisch voor een bepaald
trekje in de Finse samenleving. Zowel
in kunstzinnig opzicht, in sociale of
technologische omgeving lijkt het rijtjes-huizen
model te overheersen. Intussen zijn
al een paar generaties Finnen met dit
uniforme model opgegroeid en lijkt het
no-nonsense denken stevig geworteld
te zijn.
Om
de platitudes nog een beetje meer ruimte
te geven, kan men ook nog zeggen dat
de Finnen terughoudend zijn, sterk aan
hun familie hangen en veel waarde hechten
aan eigen huis en auto. Die laatste
twee welvaartssymbolen zijn in Finland
meestal behoorlijk duur en dus kunnen
we gerust ook nog zeggen dat de gemiddelde
Fin een materialist is. Finland is een
geëmancipeerd land (als eerste
in Europa in 1906 algemeen vrouwenkiesrecht),
het Fins is een geëmancipeerde
taal (er bestaat geen apart woord voor
‘hij’ en ‘zij’,
alleen ‘hän’).
U
moet vooral niet versteld staan als
u in Finland getutoyeerd wordt. In het
Engels zal dat niet zo snel opvallen,
maar in Finland (en in Scandinavië
in het algemeen) spreekt men elkaar
snel met ‘je’ aan. Dat is
niet onbeleefd bedoeld, maar geldt als
een ongecompliceerde aanspreekvorm.
Het Finse ‘u’ (‘te’)
geldt bijna als een belediging.
Als
u bij Finnen thuis wordt uitgenodigd,
is het een goed idee om bloemen mee
te nemen. Het wordt zeker op prijs gesteld
als u op tijd komt. Vaak wordt er binnenshuis
niet gerookt. Betreft de uitnodiging
een uitje naar een zomerhuis, dan kunt
u ook gerust praktische zaken als een
pak sap, koekjes, koffie of chocolade
meenemen.
Taal
Fins en Zweeds zijn de twee officiële
talen in Finland. Het grootste gedeelte
van de bevolking (92,74 procent) spreekt
Fins. Een veel kleiner percentage (5,71
procent) spreekt Zweeds. In Lapland
spreken circa 1700 mensen Laps (Samisch).
Hoewel het Samisch tot de Oostzee-Finse
taalgroep behoort, wijkt de taal erg
af van het Fins. Het Samisch kent tien
verschilende dialecten die onderling
verschillen. De sprekers van de diverse
dialecten kunnen elkaar toch redelijk
verstaan. In Finland wordt het Inari-Samisch
en het Skolt-Samisch gesproken, ieder
met een paar honderd sprekers. Het Samisch
dreigt verloren te gaan in het gemoderniseerde
Lapland.
Praktische
zaken
Douane
en grensformaliteiten
Nederlanders hebben voor een bezoek
aan Finland een geldig paspoort nodig,
Belgen kunnen ook volstaan met een geldig
identiteitsbewijs. Het verblijf is toegestaan
tot in totaal maximaal drie maanden
in de Scandinavische landen Finland,
Denemarken, Zweden en Noorwegen. Bezoekers
uit niet-EU landen en Griekenland moeten
in ieder geval een geldig paspoort hebben,
in sommige gevallen ook een visum. Nadere
informatie is te krijgen bij de Finse
ambassade.
Reizigers
uit EU-landen mogen de volgende hoeveelheden
alcohol en tabaksartikelen invoeren
zonder daarvoor invoerrechten te hoeven
betalen: alcohol-sterke drank (meer
dan 22 procent): maximaal 1 liter, plus
3 liter zwak-alcoholische drank (minder
dan 22 procent) plus maximaal 15 liter
bier. Personen tussen 18 en 20 jaar
mogen geen sterke drank invoeren.
Tabak
(vanaf 17 jaar): 300 sigaretten of 150
cigarillos of 75 sigaren of 400 gram
andere tabaksproducten. De regelgeving
omtrent de invoerbeperkingen in Europa
is de laatste jaren steeds aan veranderingen
onderhevig geweest. Het is dus belangrijk
u van de laatste stand van zaken op
de hoogte te stellen, bijvoorbeeld bij
het Fins Verkeersbureau of bij de douane.
Gezondheid
Finland kent een medische verzorging
op hoog niveau, die bovendien voor bewoners
van EU-landen vrijwel gratis is (internationaal
verzekeringsbewijs E111 of ziekenfondskaart
meenemen). De ambulante hulp in de overal
aanwezige gezondheidscentra (‘terveyskeskus’)
en poliklinieken is gratis. In de overige
stedelijke, regionale en landelijke
ziekenhuizen wordt een vergoeding gevraagd.
De patiënt betaalt die kosten eerst
zelf, maar kan de rekening later thuis
bij zijn ziektekostenverzekering of
ziekenfonds indienen.
Er
bestaat (naast het gezondheidssysteem
van de staat) ook nog een circuit van
dure privé-artsen. Tandartsen
vallen daar ook onder. De patiënt
schiet de kosten voor, in de regel worden
die door de verzekering thuis betaald.
Het afsluiten van een aanvullende reisverzekering
loont bijna altijd de moeite. Voor nadere
inlichtingen kunt u het beste bij uw
eigen verzekering terecht.
Geldzaken
In Finland wordt als valuta de euro
gehanteerd. Buitenlands geld kunt u
bij bijna alle banken wisselen, maar
de provisie is vaak hoog. Buiten kantooruren
kunt u op het vliegveld Vantaa en de
veerhaven Katajanokka bij Helsinki terecht.
Er zijn in ruime mate geldautomaten
in Finland aanwezig. Als u een bankpasje
of een Giromaatpas heeft met een logo
van Eurocheque, Cirrus of Maestro kunt
u in vrijwel elke grotere plaats contant
geld opnemen.
Credit
Cards zijn in Finland zeer gebruikelijk
en vrijwel overal worden Access, American
Express, Diner’s Club, Eurocard,
Mastercard en Visa geaccepteerd. In
veel gevallen geniet plastic geld al
de voorkeur boven papiergeld of munten.
Tijdsverschil
Finland kent de Oost-Europese tijd:
dat is een uur later dan bij ons. De
zomertijd verloopt parallel aan die
van de Benelux.
Eten
De Finse keuken kent zowel Scandinavische
als Russische invloeden. Er is een aantal
(regionale) specialiteiten ontstaan
dat het proberen meer dan waard is.
In de eerste plaats heeft u meestal
een ruime keuze aan visgerechten, waarvan
zalm (‘lohi’), meerforel
(‘siika’), regenboogforel
(‘kirjolohi’) en Baltische
haring (‘silaka’) de bekendste
zijn. Rendier en ander wild zijn zeer
geliefd, terwijl ook Fins paaslam of
grote gekookte ham tot over de landsgrenzen
bekend geworden zijn.
Een
willekeurige opsomming van andere specialiteiten
zou onder meer uit ‘rapu’
(rivierkreeft, vanaf 20 juli), leverpastei
met aardbeienjam, melksoep met vis,
‘mäti’ (kuit van zoetwatervis,
geel of oranje, met zure room, gehakte
ui en peper), ‘karjalanpaisti’
(Karelische stoofpot van lams-, varkens-
en rundvlees), ‘kalakukko’
(brood uit Kuopio, waarin vis verwerkt
is), nieuwe aardappels met paddestoelen-ragout
en bosbessentaart kunnen bestaan. Wat
de bessen betreft moet u wat extra tijd
nemen om alle verschillende soorten
eens te proeven.
Het
aanbod in verse groenten is opvallend
groot als u bedenkt op welke breedtegraad
Finland ligt. De nadruk ligt desalniettemin
op stoofschotels met wortel, kool, koolraap
en bieten. Een veel gebruikt kruid is
verse dille.
Drinken
Wat het drinken betreft hebben we weer
de ‘Finse paradox’ nodig
om het consumptiegedrag van de Finnen
te verklaren. Enerzijds zijn de Finnen
hartstochtelijke melkdrinkers (nergens
ter wereld wordt bijvoorbeeld zoveel
koude melk bij de lunch gedronken).
De hele dag door worden er bovendien
liters koffie gedronken.
Beroemde
dranksoorten zijn Koskenkorva (wodka
met 38 procent alcohol, uit tarwe gestookt),
diverse Finse biersoorten (fris en licht)
en verschillende bessen-likeuren. Alcoholvrij-bier
en lichtbier (pils) is in de supermarkt
te krijgen; sterk bier en alle andere
alcoholische producten koopt u in de
Alko-staatswinkels.
Restaurants
De prijzen in de Finse restaurants liggen
wat het eten betreft niet veel hoger
dan bij ons. Dat de drankrekening zich
echter in een heel ander tempo kan ontwikkelen,
zult u snel merken. De meeste restaurants
hebben een opvallend ruime keuze, de
bediening is vlot en vriendelijk en
de kwaliteit van het gebodene is doorgaans
goed. Er zijn kortom voldoende redenen
om een restaurant op te zoeken.
Simpele,
snelle en goedkope gerechten vindt u
in een ‘kahvila’ of ‘baari’,
zelfbedieningsrestaurants waar geen
alcohol (behalve licht-bier) wordt verkocht.
Ook wegrestaurants en hotels bieden
vaak goedkope en smakelijke maaltijden.
Ten slotte kunt u natuurlijk in deze
prijsklasse ook gaan eten in een van
de vele filialen van Amerikaanse fast
food-ketens. Meer culinair plezier beleeft
u in de iets duurdere en betere restaurants.
Het beste houdt u zich aan de lokale
specialiteiten.
Als
een Finse familie naar een goed restaurant
gaat, kleedt iedereen zich netjes aan.
Is echter de keuken eerder middenklasse
en de prijzen op de menukaart aan de
lage kant, dan kan diezelfde familie
ook in joggingpak verschijnen. De uitersten
liggen schijnbaar dicht bij elkaar.
Hotels
De meeste Finse hotels en motels behoren
tot de betere middenklasse. Behalve
in een paar vijf-sterren hotels, zult
u geen overdreven luxe aantreffen. Ook
aan het andere einde van de kwaliteitsschaal
is niet zo veel te vinden. U kunt kortom
verwachten dat u in een niet al te grote,
degelijk ingerichte en moderne kamer
wordt ondergebracht. Tot de standaarduitrusting
behoort bijna altijd douche/wc, radio
en telefoon en tv. Ook zult u bijna
overal een sauna (en soms een zwembad)
aantreffen.
Buiten
Helsinki is het ontbijt (in buffetvorm)
vrijwel altijd bij de kamerprijs inbegrepen.
De hotel-restaurants serveren meestal
de hele dag maaltijden voor gasten en
niet-gasten. De plaatselijke bevolking
huurt ook vaak zalen in de hotels voor
het vieren van bruiloften of andere
festiviteiten.
Vakantiehuisjes
Een aangenamere manier om in Finland
onderdak te vinden is nauwelijks denkbaar:
een van de vele duizenden huisjes, direct
aan het water, met het bos rondom. Vaak
hoort bij het huisje een roeiboot die
aan de steiger ligt, een sauna en een
flinke lap grond waar de kinderen naar
hartelust kunnen ravotten.
Het
aanbod varieert van luxe bungalows met
alles erop en eraan, tot simpele houten
hutten zonder stroom. Maar het doorsnee-huisje
heeft natuurlijk stroom, een keuken,
douche/wc, twee slaapkamers en een sauna.
Vaak is er ook nog een open haard, een
eigen strandje en een roeiboot. Vaak
zijn brandhout en elektriciteit in de
huurprijs inbegrepen; handdoeken, lakens
en slopen neemt u zelf mee, maar zijn
vaak ook nog ter plekke te huur.
Kamperen
Finland is een fantastisch kampeerland,
met meer dan 350 campings die vrijwel
allemaal prachtig aan het water en aan
de bosrand gelegen zijn. Het Allemansrecht
opent weliswaar de theoretische mogelijkheid
ook in het wild te kamperen, maar het
verdient altijd de aanbeveling een officiële
camping op te zoeken. Net als elders
in Scandinavië hebben veel campings
ook eenvoudige hutten te huur (meestal
voor vier personen). Verwacht daar niet
te veel comfort, hooguit een lekker
bed, een kookplaat en kast.
Ongeveer
70 campings zijn het hele jaar geopend.
Dit zijn meestal campings in Zuid-Finland
met veel vaste kampeerders, maar ook
in de buurt van wintersportcentra zult
u campings aantreffen die het hele jaar
door geopend zijn. Iets meer dan de
helft van die campings is aangesloten
bij de Finse Toeristenvereniging (herkenbaar
aan de wit-blauwe bordjes met een C).
Houd bij de vakantieplanning rekening
met de korte zomer in Noord-Finland
en de muggen die u waarschijnlijk wel
eens zult aantreffen.
Autorijden
Het wegennet in Finland is redelijk
goed ontsloten. In het zuiden zult u
veel uitstekende geasfalteerde wegen
aantreffen, terwijl ook in het uiterste
noorden de hoofdwegen geasfalteerd zijn.
Overal in het land zijn landwegen uit
vastgereden grind en zand te vinden.
Ook op deze secundaire wegen kunt u
goed en snel rijden. Steenslag is niet
uit te sluiten en het kan dus handig
zijn (als u naar Lapland gaat) een opvouwbare
plastic noodruit mee te nemen.
De
verkeersregels in Finland zijn grotendeels
gelijk aan die in Nederland en België.
Er wordt rechts gereden, het dragen
van veiligheidsgordels is voor alle
inzittenden verplicht en ook overdag
dient u buiten de bebouwde kom ten minste
met dimlicht te rijden. De verkeersborden
die u in Finland zult tegenkomen, komen
in het algemeen overeen met die in Nederland
en België. Het driehoekige voorrangsbord
is in Finland geel-rood in plaats van
wit-rood. Trams hebben in Helsinki altijd
voorrang.
Een
waterdicht Wegenwacht-systeem bestaat
in Finland niet, maar als u na motorpech
(sleep-) hulp nodig heeft kunt u contact
opnemen met de Finse automobielclub
Autoliitti.
Openbaar
vervoer
Zelfs het kleinste plaatsje is meestal
nog op het fantastische busnet in Finland
aangesloten. Per dag zijn in Finland
circa 45.000 bussen onderweg en die
rijden met een verbazingwekkende stiptheid
van halte naar halte. Door een uitstekende
coördinatie met veerboten en spoorwegen,
sluiten de vertrektijden van de verschillene
vervoersmiddelen meestal zeer goed aan.
Er is een uitgebreid net van regionale
bussen, maar juist de Expresbussen (Pikavuoro)
zijn voor budget-toeristen zeer interessant.
Zo kunt u snel, voor weinig geld grote
afstanden afleggen.
Het
breedspoor dat vorige eeuw aan het Russische
spoornet werd aangepast, zorgt nu voor
een ongekende weelde. Van Lapland tot
Turku, van de Russische grens tot Haparanda:
het Finse spoorwegennet biedt met ongeveer
6000 km een belangrijk verbindingsnet
tussen de grote Finse steden. Onder
tsaar Alexander II werd in 1857 begonnen
met de aanleg van het spoorwegennet,
waarvan tot op de dag van vandaag 1950
km geëlektrificeerd is. De rest
wordt met diesellocomotieven bereden.
De beste verbindingen bestaan in het
zuiden, maar een tweetal lijnen voert
naar Kemijärvi en Kolari in het
zuidelijke Lapland. Met een gezwind
vaartje (140-160 km/u, de Pendolino
S 220 heeft zelfs een topsnelheid van
200 km/u) wordt u op comfortabele wijze
door het landschap gereden. Comfortabel
is niets te veel gezegd want de wagons
zijn door de spoorbreedte duidelijk
ruimer dan in West-Europa. Opvallend
is dat de Finse 2e klasse duidelijk
meer te bieden heeft dan de 1e klasse
bij de NS of de Belgische Spoorwegen.
Bij
al deze aangename kanten van het treinrijden
in Finland zou men de belangrijkste
reden om de trein te nemen bijna vergeten:
reizen per trein is in Finland goedkoper
dan waar ook in Europa.
Taxi’s
In Helsinki kunt u overal op straat
en bij taxistandplaatsen (bijvoorbeeld
trein- en busstations, het Zweedse theater
en op het Senaatsplein) in een taxi
stappen. Als u Engels spreekt, verstaat
de chauffeur u zeker. Alle taxi’s
hebben een geijkte meter, maar u kunt
ook vaste prijzen afspreken. Tussen
22.00 en 7.00 uur wordt er een nachttoeslag
geheven. Vrije taxi’s hebben een
geel brandend lampje op het dak.
Taxi-rijden
in Finland is niet goedkoop, maar het
feit dat taxichauffeurs geen fooi verwachten,
maakt de rit in ieder geval in psychologisch
opzicht iets betaalbaarder.
Vanaf de Vantaa-Helsinki Airport kunt
u (goedkoop) gezamenlijk een taxi naar
de stad nemen. Dat is geen gesjacher
zoals u misschien uit Afrika of Azië
kent, maar een officieel systeem met
vaste prijzen dat uitstekend functioneert.
De rit duurt ongeveer 20 minuten en
kost circa 140 FIM.
Elders
in het land zijn taxi’s ook wijd
verbreid. Ze vormen naast het goede
busnet een belangrijke transportmogelijkheid
in dit uitgestrekte land.
|
Finland
ligt geografisch gezien
in het uiterste noordoosten
van Europa, tussen Zweden
in het westen en Rusland
in het oosten (en grenst
aan Noorwegen in het noorden).
Een blik op de kaart van
Noord-Europa verklaart de
bijnaam ‘de maagd
met twee moeders’.
De ‘twee moeders’
zijn Zweden en Rusland en
die zijn qua omvang beduidend
groter dan Finland. Desondanks
behoort Finland zelf met
een oppervlakte van circa
338.000 km2 tot een van
de grootste landen van Europa.
De lengte van noord naar
zuid meet 1160 km. De breedte
van west naar oost is 540
km. Ter vergelijking: Finland
is negen keer zo groot als
Nederland. Na IJsland is
Finland de noordelijkste
staat van Europa. Een derde
deel van Finland ligt boven
de poolcirkel. Lapland (Lappi)
is met 93.057 km2 land en
5880 km2 water de grootste
provincie.
