Zo waren de Arabieren, Normandiërs,
Spanjaarden, de ridders van St. John,
Fransen, Britten en nog vele anderen
op het eiland en lieten allen hun sporen
na. Deze sporen zijn vandaag de dag
nog steeds terug te vinden in de levenswijze
van de Maltesers, in de taal en de gerechten
op de kaart van een restaurant.
Klimaat
Het mediterrane klimaat kenmerkt zich
door warme droge zomers en gematigde
vochtige winters. De zomers duren er
van mei tot in oktober met een gemiddelde
temperatuur van ca. 27°C.
Het warmst zijn de maanden juni, juli
en augustus; de temperatuur kan dan
tot ver boven de 30°C oplopen en
het aantal uren zon per dag is dan meer
dan 12. De sirocco kan de temperatuur
nog verder doen stijgen, vooral in september
en oktober. November is ook nog uiterst
aangenaam met gemiddelde waarden van
18 tot 22°C. De regenkansen nemen
dan echter aanzienlijk toe.
De maanden waarin de meeste regen valt
zijn oktober, december, januari en februari.
De totale jaarlijkse hoeveelheid neerslag
is relatief gering: ca. 500 mm. Soms
lijkt het echter of die hoeveelheid
in één keer naar beneden
komt!
De
temperatuur van het zeewater loopt vanaf
april met ca. 16°C snel op tot 25°C
Celsius in augustus. Pas laat in december
daalt de zeewatertemperatuur weer onder
de 16°C
Flora en Fauna
Een blik op het dorre landschap laat
weinig hoop op een weelderige vegetatie
achter de volgende heuvel. Als men al
op enige flora van formaat stuit, betreft
het doorgaans gecultiveerd groen in
de vorm van palmen, oleanders en mimosa,
waarmee de projectontwikkelaars de tuinen
van hun betonnen creaties tot een schaduw
van het hof van Eden hebben gemaakt.
Ook in en rondom de hoofdstad Valletta
is het lommerrijke groen voor het grootste
deel in de hoogtijdagen van de ridders
aangeplant. Ware oases in het kale Maltezer
landschap vormen de tuinen van San Anton
Palace, de Buskett Gardens (een van
de grootste openbare parken op Malta
in de buurt van de middeleeuwse hoofdstad
Mdina).
De
fauna van Malta vindt men op wat onschuldig
uitziende slangen, hagedissen en Noord
Europese trekvogels als ooievaars, zwaluwen
en spreeuwen na, niet op het land, maar
onder water. De archipel ligt in het
minst vervuilde deel van de Middellandse
Zee. Daardoor treft men hier vissoorten
aan die elders allang verdwenen zijn,
Een
vogeleiland bij uitstek is Filfla dat
ca. 6 kilometer voor de zuidkust van
het hoofdeiland Malta. De Engelsen hebben
de uit zee oprijzende rots lang als
oefendoel gebruikt voor de Royal Airforce.
Maar tegenwoordig broedt de stormvogel
of 'Kangu ta' Filfla' er weer.
Karakteristiek voor Malta is de Maltezer
hond die ook wel Maltezer leeuwtje wordt
genoemd. Het is een langharig dwergras
afgeleid van de keeshond. Het feit dat
de invoer van honden op de eilanden
sinds lang streng verboden is, heeft
er voor gezorgd dat dit ras betrekkelijk
zuiver is gebleven. Het moet al ten
minste 2800 jaar oud zijn, want dezelfde
honden staan afgebeeld op vazen uit
de tijd van de Antieken.
Politiek/Economie
Malta is een jonge republiek. Op 13
december 1974 scheepte de Engelse gouverneur-generaal
zich in en werd de archipel overeenkomstig
de grondwet van 1964 uitgeroepen tot
republiek na 260 jaar de Britse vlag
te hebben gediend. Malta maakt sindsdien
deel uit van de Commonwealth (Britse
Gemenebest), maar is militair neutraal,
de laatste Britse troepen vertrokken
in maart 1979.
De wetgevende bevoegdheid is in handen
van het parlement dat uit één
kamer bestaat. De 69 parlementariërs
worden na algemene verkiezingen, waaraan
iedere burger vanaf 18 jaar mee kan
doen, voor een zittingsperiode van vijf
jaar gekozen. Sinds de grondwetswijziging
van 1987 vindt de verdeling van de parlementszetels
niet meer volledig naar evenredigheid
plaats. De partij die 50% van de totaal
uitgebrachte stemmen vergaart is automatisch
verzekerd van een meerderheid in het
parlement. Een wat verwrongen constructie
die echter noodzakelijk is om staking
van stemmen te voorkomen: De twee grootste
politieke partijen kunnen namelijk rekenen
op een vrijwel gelijke aanhang. De programma's
liggen echter zo ver uiteen, dat samenwerking
is uitgesloten.
De belangrijkste partijen in het parlement
zijn de regerende Nationalistische Partij
en de Labour-partij die in de oppositie
is. Staatshoofd is sinds de laatste
verkiezingen van 4 april 1999 Guido
de Marco.
Malta
heeft een ongunstige handelsbalans:
er wordt aanzienlijk meer ingevoerd
dan geëxporteerd. Engeland heeft
als belangrijkste handelspartner sinds
kort plaats moeten maken voor West-Duitsland
waar 40% van de export naar toe gaat.
Bijna 70% van de totale export gaat
naar landen binnen de EG. Belangrijkste
exportproducten zijn: textiel, lichte
industrieproducten en landbouwproducten.
De
belangrijkste industrietak is de scheepsnieuwbouw
en -reparatie. Ruim 28 procent van de
werkende bevolking verdient daarin een
boterham. Tot voor kort was de tweede
steunpilaar onder het BNP de textiel-
en schoenindustrie. Maar de lichte industrie
(elektronica, auto-onderdelen, hoogwaardige
plastics, medische apparatuur, kleding,
voedingsmiddelen) is door de vestiging
van buitenlandse bedrijven sterk gegroeid
en vormt thans de belangrijkste bron
van inkomsten.
Ongeveer
45% van de archipel is gecultiveerd
waarvan een deel in terrasbouw. De meeste
kavels zijn klein en van oudsher met
stenen muren afgebakend om erosie tegen
te gaan. De grond is betrekkelijk arm,
maar intensieve bemesting en het vaak
ook opnieuw opbrengen van grond levert
in sommige gevallen drie maal per jaar
een oogst op. Omdat slechts een klein
deel van de beschikbare landbouwgrond
bevloeid kan worden, is het teeltplan
nogal eenzijdig – 's zomers liggen
de hooggelegen kavels vrijwel braak
en wordt alleen in de dalen nog geteeld.
De belangrijkste producten die de landbouw
op Malta voortbrengt zijn aardappelen,
uien, tabak, tomaten en bloemen. Daarnaast
ook citrusvruchten en aardbeien. Mede
door deze beperking neemt de kastuinbouw
en daarmee de productdiversiteit toe.
Toenemende mechanisatie die gezien de
verkaveling overigens betrekkelijk bescheiden
is, heeft de afgelopen decennia het
aantal boeren teruggedrongen. Minder
dan 10% van de beroepsbevolking is nog
geheel of gedeeltelijk in de landbouwwerkzaam.
De
visserij speelt economisch een volstrekt
ondergeschikte rol. De vloot is klein
en bestaat hoofdzakelijk uit de traditionele,
bontgekleurde kannizati met eenvoudige
drijfnetten plus een handvol treilers.
Wat er in de kustwateren wordt gevangen
is niet voldoende voor de binnenlandse
markt. Belangrijke vissoorten die worden
aangeland zijn de zwaardvis en de goudmakreel.
Cultuur
De overgrote meerderheid van de bevolking
(ruim 96%) wordt etnisch als Maltees
beschouwt, ca. 2% van de bevolking is
Brits. 92% van de eilandbewoners is
belijdend lid van de Rooms-Katholieke
Kerk. De Maltezer kerkprovincie omvat
één aartsbisschop en één
diocees. De Anglicaanse Kerk (Church
of England) verenigt samen met de Church
of Scotland en de Grieks Orthodoxe Kerk
het verbrokkelde restant van de kudde.
Het
is zeker de moeite waard ter plaatse
te informeren naar lokale festiviteiten.
Ieder dorp en iedere stad heeft zijn
eigen feestdagen. Daarop wordt de geboorte
of sterfdag van de plaatselijke patroonheilige
gevierd, een dag die 'triduum' wordt
genoemd. Juist deze kleinschalige, lokale
evenementen geven een goed beeld van
de Maltezer cultuur. De festivals vinden
doorgaans in de maand juli plaats en
duren een hele week. Afsluiting vindt
altijd plaats op een zondag, waarbij
een levensgroot beeld van de beschermheilige
in processie wordt omgedragen.
In de lokale pers (The Times of The
Sunday Times) vindt u de meeste van
deze lokale evenementen vermeld. Beide
kranten hebben ook een culturele agenda.
Het feest van de heilige Petrus en Paulus
op 28 en 29 juni is het belangrijkste
feest van Malta en wordt op tal van
plaatsen gevierd. Centrum van de festiviteiten
is echter Buskett Gardens.
1 januari: Nieuwjaarsdag
10 februari: St. Paul’s schipbreuk
19 maart: St. Josef’s dag
31 maart: Bevrijdingsdag
maart/april: Goede vrijdag
1 mei: Dag van de Arbeid
7 juni: “Sete Giugno”
29 juni: St. Peter en St. Paul’s
Feest
15 augustus: Maria Hemelvaart
8 september: “Our Lady of Victories”
21 september: Onafhankelijksdag
8 december: Maria Ontvangenis
13 december: Dag van de Republiek
25 december: Kerstmis
Bevolking
Malta telt ruim 345.000 inwoners en
behoort daarmee tot de dichtstbevolkte
landen ter wereld. Het kent een licht
vrouwenoverschot, vooral op Gozo. In
1984 was de totale populatie nog ca.
365.000. De bevolking veroudert echter
en neemt af, mede door emigratie. Om
dat probleem het hoofd te bieden is
een speciaal ministerie voor ouderen
ingesteld, de 'Ministry for the Elderly'.
Veel jongeren verlaten de overbevolkte
archipel om elders hun geluk te beproeven.
De grootste emigratiegolf vond plaats
tussen 1948 en 1979 toen meer dan éénderde
van de bevolking de archipel verliet.
Het toenemen van de werkgelegenheid
in de toeristenindustrie heeft tot nu
toe niet geleid tot een ombuiging van
deze trend al is de curve wel afgezwakt
en zijn enkele tienduizenden voormalige
emigranten weer teruggekeerd. Door de
aderen van de eilandbewoners vloeit
Italiaans, Engels en Arabisch bloed.
De
officiële talen zijn Maltees en
Engels. Maltees is een van oorsprong
Semitische taal, in Latijns geschreven.
Door de eeuwen heen zijn er veel woorden
uit het Engels, Italiaans en Frans overgenomen.
Behalve Engelstalige kranten en tijdschriften
verschijnen er ook kranten en weekbladen
in het Maltees.
Tijdsverschil
Malta en Gozo hebben geen tijdsverschil
vergeleken met Nederland. De zomertijd
en wintertijd lopen ook gelijk aan die
in Nederland.
Beziensvaardigheden
Valletta
De hoofdstad Valletta en de steden rondom
Grand Harbour en Marsamxett Harbour
vormen samen Malta's Randstad, bijna
tweederde van de bevolking van de archipel
is in enkele tientallen stadjes op het
noordelijke deel van het hoofdeiland
geconcentreerd. Ze gaan geruisloos in
elkaar over en vormen zo een indrukwekkende
agglomeratie.
Een typisch Maltezer stad is Valletta
niet. Als zoiets al zou bestaan. Daarvoor
zijn bij het ontwerpen en de bouw teveel
Italianen en Fransen betrokken geweest
en leunt de monumentale architectuur
te nadrukkelijk op de ideeën van
één enkele man, de 16e-eeuwse
autochtoon Gerolamo Cassar, die bovendien
sterk dreef op Italiaanse invloeden.
Nergens ook op het eiland vindt men
een stad die zich zo trouwhartig langs
de architectonische lijnen van de renaissance
heeft ontwikkeld.
Ook met zijn blokvormig stratenpatroon
neemt de hoofdstad een unieke positie
in. Hoewel de ridders hoofdzakelijk
uit defensief oogpunt voor een dergelijk
stratenplan kozen, is dat idee in latere
eeuwen elders vooral om esthetische
reden toegepast. Halverwege de 18e eeuw
heeft men bij voorbeeld in Portugal
in diverse steden dergelijke stratenplannen
getekend (o.a. Lissabon en Vila Real
de Santo António), evenals bij
de 19e-eeuwse stadsuitbreiding van Barcelona.
Daar heeft men echter de kans aangegrepen
om het dambord te larderen met nieuwe,
en voorlopig nog unieke architectonische
creaties, zoals het Casa Milà
van Gaudi. Dergelijke avantgardistische
concepten treft men in de Maltezer hoofdstad
in het geheel niet aan. Op het Royal
Opera House na is alles na de Tweede
Wereldoorlog min of meer in oude stijl
hersteld of herbouwd. De hoge, smalle
straten met hun dichte, vaak fraai bewerkte
balkons bepalen evenals in de voorafgaande
eeuwen het straatbeeld. Speelse, moderne
architectuur treft men er niet aan.
Wat Valletta wel met alle andere stadjes
op Malta gemeen heeft, is het warme,
okerkleurige, soms naar grijs- of roodbruin
neigende verweerde kalksteen waaruit
alles is opgetrokken. Het rechthoekige
stratenpatroon, dat vanaf het hooggelegen
centrum via straten en trapstraten naar
de bastions afloopt, levert een uniek
effect op. Vanuit welke straat men ook
kijkt, vrijwel steeds kijkt men uit
op de haven en weet men zich door water
omringd.
Achter de bastions die de stad aan de
landzijde afgrendelen, lopen drie hoofdstraten
naar de noordpunt van het eiland waarop
St. Elmo ligt. De belangrijkste is Republic
Street die de stad door midden deelt.
In de 16e eeuw heette de straat Strada
San Giorgio, een naam die onder Engels
bestuur passend veranderde in Kingsway.
De twee grote straten die daaraan aan
weerszijden parallel lopen zijn Merchants
Street, het vroegere Strade Merchanti
en Old Bakery Street, de voormalige
Strada Forni.
De zuidkust en het hoogland
Vanuit de noordelijke centra naar de
zuidkust van Malta is hemelsbreed nog
geen 15 kilometer. Het verstedelijkte
noorden met het waterhoofd Valletta
zet zich voorbij Qormi niet voort. Het
gaat over in een dunbevolkt hoogland
met traditionele, in een kwadrant gebouwde
farms met een binnenplaats als een moederschoot.
Tegen de lage heuvels liggen terrassen
die moeizaam worden bewerkt. Op deze
hoogte ligt alles er zomers verlaten
en verdort bij. Pas in de winter en
het vroege voorjaar wanneer de meeste
regen valt, zijn de boeren op het land
te vinden. Veel oude boerderijen zijn
door buitenlanders opgekocht en smakeloos
gemoderniseerd, ze vormen stenen stoorzenders
in een oeroud en harmonieus landschap.
Het hoogland stopt abrupt in het zuiden,
hoog boven de groene deining van de
Middellandse Zee. De zuidelijke rotskust
biedt op enkele plaatsen na, zoals bij
de Blue Grotto, niet of nauwelijks mogelijkheden
voor watersport of ander vertier. Stranden
zijn er niet en slechts op enkele plaatsen
kan men met veel moeite afdalen naar
zee. De grootste aantrekkingskracht
schuilt in de ongereptheid van het sterk
geërodeerde landschap, zijn weidsheid
en het zachtmoedige karakter van de
globigerine kalkrotsen waar doorheen
veel hardere aders lopen van koraalsteen.
Fascinerend is ook de 'stille stad'
Mdina. Aanpalend ligt Rabat, hoofdstad
in de tijd van de Antieken. U kunt er
de vermaarde catacomben en het Romeins
Museum bezoeken. Bij een tocht door
dit door de zon geteisterde land met
zijn wit uitgeslagen rotsbodem, stuit
u tussen Rabat en de kust op een groene
oase: Buskett Gardens.
Marsaskala Bay, St. Thomas Bay en Marsaxlokk
Bay
De contouren van de oostkust van Malta
zijn grillig. Het gebied doet nog het
meeste denken aan een Noorse fjordenkust:
ongerept landschap, diep het land instekende
baaien, steile rotsen waarop het heldere,
blauwgroene water in een waaier van
wit schuim stukslaat. Dit kustgebied
telt verschillende baaien. De drie belangrijkste
zijn de Marsaskala Bay, St. Thomas Bay
en Marsaxlokk Bay. Deze laatste is de
grootste en wordt in het noorden beschermd
door het Delimare Schiereiland dat vooral
vanaf het Delimara Lighthouse een bijzonder
mooi uitzicht biedt. Benghisa Point
sluit de Marsaxlokk Bay in het zuiden
af.
In deze enorme natuurlijke vluchthaven
hebben waarschijnlijk ook de eerste
bewoners hun toevlucht gezocht en zijn
er aan land gegaan, niet ver van hier
het binnenland in ligt G˜ar-Dalam,
de 'Grot der Duisternis', bakermat van
de Maltezer beschaving. Op het Delimara
Schiereiland bevindt zich een neolitische
ruïne, in Tas-Sil. Deze wordt toegeschreven
aan de Feniciërs. Ook de Romeinen
hebben langs de baai, even buiten Borg
in-Nadur, een nederzetting gehad.
De hele kuststrook wordt bijeengehouden
door een netwerk van smalle, stille
en vaak slecht onderhouden asfaltwegen.
Ze lenen zich echter bij uitstek voor
het maken van dagtochten. De belangrijkste
plaatsen waar onder de meeste havenstadjes
zijn vanuit Valletta en de noordelijke
toeristenplaatsen over goede doorgaande
wegen bereikbaar, ook per openbaar vervoer.
De beste zwem- en watersportmogelijkheden
vindt u langs St. Thomas Bay en Pretty
Bay (zandstrand), terecht populair is
Peter's Pool gelegen aan de zeezijde
van het schiereiland Delimare dat Marsaxlokk
Bay in het oosten afsluit.
Gozo
Gozo (of G’awdex zoals de Gozitanen
zeggen) is met een oppervlakte van 42
km² in grootte het tweede eiland
van de Maltezer Archipel. Op het eerste
gezicht lijkt het landschappelijk en
cultureel een simpele voortzetting van
het hoofdeiland Malta. Niet meer dan
een stukje van dezelfde legpuzzel, een
klein half uur varen vanuit Cirkewwa
in noordelijke richting. De verschillen
tussen de beide eilanden zijn echter
groot. Wat direct opvalt is de kleur
van het eiland. Naarmate de oversteek
van de 6,5 km brede Camino-kanaal vordert
met een van de ooit in Nederland gebouwde
veerboten, transformeert het afstandelijke
grijs-gele silhouet in een aanlokkelijk
groen. Dicht onder de kust zijn goed
de tegen de heuvels aangelegde terrassen
te onderscheiden waarop elk jaar weer
de oogst wordt bevochten. Van de weinige
vruchtbare aarde lijkt elke vierkante
meter dankbaar te worden benut. Ondanks
de primitieve middelen waarmee dat gebeurt
en waarbij hak en ezelskar de hoofdrol
spelen, geldt Gozo voor de Maltezen
als de 'groentetuin' en 'boomgaard'
van de archipel. Er kan op het eiland
meermalen per jaar worden geoogst doordat
de natuurlijke waterbekkens beter zijn
dan op Malta waar de boeren voortdurend
kampen met een tekort aan zoet water.
Gozo is ook het eiland van de gbejniet,
de befaamde Maltezer geitekaas.
Om strategische redenen zijn in het
verleden de dorpen op Gozo gebouwd op
de vlakke toppen van de lage heuvels.
Ze kleuren al naar gelang de stand van
de zon van honinggeel tot amandelbruin.
De flauwe wind over het eiland voert
op het heetst van de dag geen enkel
geluid aan. De kustlijn is steiler en
ruiger dan van het moedereiland met
op slechts enkele plaatsen, zoals bij
Marsalforn, Ramla Bay en Xlendi Bay,
stranden.
Het centrum daarvoor op het eiland is
Sannat, dat aan de zuidkust ligt. Onbewust
voorzichtig lopend om de serene rust
in dit dorp niet te verstoren, tref
je aan de schaduwkant van vrijwel elke
straat een aantal kantwerksters aan.
Veel inwoners verdienen echter hun brood
op Malta en pendelen dagelijks tussen
beide eilanden. Ze zouden er overigens
voor geen goud willen wonen. De Gozitanen
hoeven niet zo nodig te worden opgestuwd
in de vaart der volkeren. Voor hen geen
jachtig leven, geen verkeerslawaai,
geen denderende vrachtwagens, geen dalende
vliegtuigen. Op Gozo heerst slechts
rust als er niet gefeest wordt en kan
alles wachten tot morgen.
Gozo heeft de toerist die de hele dag
bezig moet worden gehouden, weinig meer
te bieden dan een dagje sightseeing
langs prehistorische tempels en de citadel
van Victoria. Wie de Spaanse of Italiaanse
kust gewend is zal zich op Malta misschien
minder thuis voelen, maar op Gozo zeker
in vertwijfeling raken. Hoewel ook dit
eiland over een superdisco beschikt.
Gozo is vooral bestemd voor hen die
iets meer in hun bagage hebben dan alleen
een zwembroek en factor 4. Bij voorbeeld
de Odyssee. Waar kan men die beter herlezen
dan op de plaats waar volgens de Maltezer
overlevering Odysseus door Calypso zeven
jaar in liefde werd vastgehouden. Daarvoor
staan enkele schitterende, in lokale
stijl gebouwde hotels en farmhouses
ter beschikking die het eiland nog aantrekkelijker
maken voor wie zich een paar weken ver
van elk stads- en toeristisch gedruis
wil terugtrekken.
Comino
Iedereen die van watersport houdt moet
ooit eens naar Comino. Dit kleie eiland
van amper 2,5 vierkante kilometer staat
helemaal in het teken van zwemmen, snorkelen,
duiken, windsurfen en dagdromen in de
zon. Het water is er kristalhelder,
en het strand is er volledig veilig,
zelfs voor de kleinste kinderen. Er
bestaat geen verkeer, lawaai en het
overgrote deel van het jaar is het eiland
bedekt met wilde bloemen en thijm.
Melliea Bay en St. Paul's Bay
Het betrekkelijk vlakke hoogland van
het hoofdeiland Malta gaat in westelijke
richting vrij plotseling over in een
sterk geaccidenteerd landschap. Het
wordt in het noordwesten door twee diep
het land instekende baaien onderbroken:
de Melliea Bay en St. Paul's Bay, beide
belangrijke toeristengebieden. Door
dit deel van het eiland lopen als plooien
in een stof van zuid naar noord lage
bergruggen. Ze bereiken op veel plaatsen
een hoogte van ca.150 meter boven de
zeespiegel. Tussen deze kale langgerekte
kalksteenformaties liggen dalen die
aan beide zijden op veel plaatsen uitlopen
in zandstranden. Steil uit zee oprijzende
rotsen, beschutte baaien en vlakke zandstranden
spelen een spel met als uitkomst een
magistrale kustlijn die het zuidwesten
en het noordwesten met elkaar verbindt.
Populair is ook het lange zandstrand
van het eerder genoemde Melliea Bay
aan de noordwest kant van het eiland.
Zandstranden vindt u ook helemaal op
de noordelijke kop van het eiland, langs
de noordzijde van een grillig gevormde
landtong die veel weg heeft van een
hanenkam.
|