Wie
met een landrover echt diep de Hoge
Atlas in gaat, komt terecht in Berberdorpen
waar het vervoer nog per ezel gaat en
het leven een eenvoud en rust kent alsof
we niet zijn aanbeland in het derde
millennium.
Klimaat
Marokko
kent een grote verscheidenheid aan klimaatzones.
De noordkust wordt gekenmerkt door een
mediterraan klimaat met warme, droge
zomers en zachte, natte winters. De
Atlantische kust kent een warm zeeklimaat
met beperkte neerslag door het hele
jaar. De hogere bergstreken kunnen met
name in de winter behoorlijk koud worden
en er zijn dorpen waar ’s winters
tot -20 C wordt geregistreerd. ’s
Zomers zijn de dagen in de bergen heet
en de nachten aangenaam fris. Het zuiden
van het land, zowel Marrakech als het
land achter de Hoge Atlas, heeft een
woestijnklimaat met zeer beperkte neerslag,
hete zomers en grote temperatuurverschillen
tussen dag en nacht.
Cultuur
‘La ilaha illa Allah. Muhammudu
rasulu Allah.’ ‘Er is niets
goddelijks behalve God. Mohammed is
zijn profeet.’ Dit is de geloofsbelijdenis,
de shahada, de eerste en belangrijkste
van de vijf pilaren of verplichtingen
van de islam, de godsdienst van Marokko.
Het woord ‘islam’ betekent
letterlijk ‘overgave aan de wil
van God’. Vijfmaal per dag moet
de islamiet bidden en hij spreekt dan
de shahada uit. Voorafgaand aan het
gebed worden eerst gezicht, voeten en
armen gereinigd. Het ritueel van het
bidden, de salat, is de tweede pilaar.
Vanaf de minaret wordt aangekondigd
wanneer het tijd is voor de salat. De
overige drie verplichtingen of pilaren
zijn het geven van aalmoezen aan de
armen ofwel de plicht tot zakat, het
vasten tijdens de heilige maand ramadan,
saum genaamd, en de hadj, de bedevaart
naar Mekka. Deze vijf pilaren of verplichtingen
staan in de koran, de heilige schrift
van de islam, die in de 6e eeuw werd
opgetekend door de profeet Mohammed.
Feestdagen
en evenementen
Belangrijke feesten worden opgeluisterd
door rondedansen, waarbij vrouwen en
mannen aparte kringen vormen. De dansmuziek
is een eentonige herhaling van eenvoudige
melodieën, vaak in de vorm van
vraag en antwoord, waarbij de kring
herhaalt wat de voorzanger zingt. Ondertussen
wordt de intensiteit van de muziek wel
gestaag opgevoerd door versterking van
het volume of een geleidelijke versnelling
van het ritme. Gaandeweg gaan de dansers
geheel op in de muziek en vormen van
trance zijn niet ongebruikelijk.
Marokko
kent een aantal feesten die op gezette
tijden elk jaar terugkomen, meestal
omdat het seizoensgebonden oogstfeesten
zijn. De precieze data variëren
enigszins; u kunt het beste informeren
bij de toeristenbureaus. Daarnaast zijn
er nog de nationale feestdagen. Deze
hebben een vaste data in onze jaartelling.
Taal
Marokko telt naar schatting 29 miljoen
mensen. Zo’n 40 procent van hen
behoort tot de Berbers en heeft een
Berber-dialect als moedertaal. De overigen
spreken van huis uit Arabisch. De Berber-dialecten
hebben drie overeenkomsten: ze zijn
verwant aan de Oud-Egyptische taal,
kennen alleen een orale traditie en
geen schrift, en ze worden overwegend
gesproken door mensen die in of achter
de bergen wonen.
Berbers uit de Rif verstaan geen Berbers
uit het zuiden en zelfs over kleinere
afstanden kunnen de dialecten zo verschillen
dat men zijn toevlucht moet nemen tot
het Arabisch om een gesprek te voeren.
Over het algemeen wordt een driedeling
aangehouden in het palet van tientallen
Berber-dialecten. In het Rif-gebergte
wonen Zenata-Berbers of Kabylen, tot
wie ook het merendeel van de Berbers
in Noord-Algerije en Tunesië behoren.
Ze spreken een dialect dat Tarafit wordt
genoemd. Hier tref je ook mensen met
blauwe ogen en in de kindertijd blonde
haren aan. Het is een teken dat de Berbers
etnisch gezien geen eenduidige achtergrond
hebben.
Daarnaast
heb je de Chleuch, de Berbers van de
westelijke bergketens van de Hoge Atlas
en het Anti-Atlas-gebergte. Hun taal
wordt het Taschelhit genoemd. De derde
hoofdgroep is die van de Sanhadja’s
of Berabers. Deze van oorsprong nomadische
groep is verwant aan de Toearegs, de
blauwe mannen die tot op heden de Sahara
doorkruizen op hun kamelen. De Berabers
bewonen de Midden-Atlas en het oostelijk
deel van de Hoge Atlas, alsmede de oases
langs de woestijnrand, die ze delen
met Arabische stammen. Hun taal wordt
het Tamazight genoemd. Alle Berberdialecten
zijn doorspekt met Arabische woorden.
Eten
In Marokko wordt ’s middags en
’s avonds warm gegeten. Zoals
overal ter wereld worden lokale gerechten
het best bereid bij de mensen thuis
en in Marokko hebt u een redelijke kans
daar een keer van te genieten. De goedkoopste
dis is de vullende maaltijdsoep harira,
waarmee tijdens de vastenmaand ramadan
het eten begint na zonsondergang, maar
die verder ook het hele jaar op de menu’s
prijkt voor enkele dirhams. Het is ook
een snelle maaltijd omdat deze altijd
klaarstaat. Veel etensstalletjes en
kleinere eetgelegenheden verkopen brochettes,
spiezen met daaraan gegrild vlees, worstjes,
gehakt of lever van vooral geiten en
schapen. Dit wordt dan samen met frites
en salade geserveerd.
Couscous
en tajine zijn de meest typisch Marokkaanse
gerechten. Couscous is het nationale
gerecht van Marokko en ontbreekt dan
ook nooit op feestelijkheden. Het gerecht
bestaat uit gestoomde tarwegries, kleine
graankorreltjes samen met een stoofpot
van groenten, vlees (meestal lamsvlees)
en specerijen met veel kookvocht. Tajine
is een stoofpot van aardappelen,
verscheidende soorten groenten en vlees
in de gelijknamige aardewerken schotel,
waarbij een hoge keramische kegel op
een ronde schaal staat. Door zijn hoogte
circuleert de hete lucht in de tajine,
waardoor deze feitelijk werkt als een
oven.
Belangrijke
feestgerechten zijn mechoui, geroosterd
lam, en pastilla, dat voornamelijk in
Fes wordt gegeten, een ovengerecht van
duif en amandelen in dun bladerdeeg.
Als u deze gerechten in een restaurant
wilt eten, zult u ze in de regel een
dag van tevoren moeten bestellen. Een
heerlijk gerecht dat sneller wordt bereid
is de poulet au citron, malse kip, gestoofd
met olijven en citroenen.
Drinken
Het is het veiligst om mineraalwater
uit flessen te drinken; drink liever
geen ongekookt kraanwater. Het kraanwater
wordt wel gechloreerd en is in de meeste
grote steden inmiddels wel drinkbaar,
maar er zijn toch veel mensen die er
last van krijgen. Het water in Meknes
is om onduidelijke redenen een uitzondering
op de regel. Sidi Ali of Sid Harazem
zijn twee veel voorkomende merken mineraalwater.
Mineraalwater wordt ook in kleine flesjes
verkocht, dat is handig voor in de dagrugzak.
In een restaurant of hotel betaalt u
al gauw het dubbele. Koffie wordt met
een glas water geserveerd. Dat is vrijwel
overal kraanwater.
Thee
krijgt u voortdurend aangeboden. In
winkels om u op uw gemak te stellen
en om de koop te vergemakkelijken en
elders overal waar u bij Marokkanen
binnenkomt. Nana of muntthee is de traditionele
drank van het land. Het wordt gezet
van groene Chinese thee (meestal van
het merk Gunpowder) samen met verse
muntbladeren en grote brokken suiker,
die het geheel mierzoet kunnen maken.
Voor het maken van de thee neemt men
de tijd, het is een ceremonie die met
een zekere trots wordt verricht.
Alcohol
is in de kleinere plaatsen vaak niet
te krijgen. Marokko is tenslotte een
islamitisch land. De weinige bars die
zich richten op de Marokkanen zelf zijn
vaak moeilijk vindbare ‘zuipholen’
waar u mannen zult zien zitten rond
tafels vol met lege flessen. Marokkanen
die in dit soort gelegenheden drinken
beperken zich meestal niet tot een biertje.
In de meeste hotels en restaurants die
zich richten op buitenlanders is bier
en wijn verkrijgbaar. De meest voorkomende
biermerken zijn Stork en Flag, beide
lichte pilsen. De witte wijn uit Marokko
is in de regel simpel, licht en fruitig.
Marokkaanse rode wijnen kunnen nogal
in kwaliteit verschillen, van prima
tot ondrinkbaar. Aanbevelenswaardig
zijn onder andere Guerrouane (ook wit),
Valpierre (ook wit) en Cabernet du President.
Hotels
De Marokkaanse regering heeft een classificatiesysteem
ingesteld dat ook werkt als een prijsindicatie.
Een geclassificeerd hotel moet classificatie
en prijs duidelijk vermelden bij de
receptie. De genoemde prijs staat vast.
Onderhandelen over de prijs kan wel,
maar meestal alleen in het laagseizoen
en als u langer blijft. Voor Marokkanen
geldt in de regel een korting van 25
procent op de vermelde tarieven bij
een verblijf van minimaal twee nachten.
Deze korting kunt u in ieder geval ook
voor uzelf bedingen!
Goedkope
hotels en pensions
Veel onderkomens in Marokko vallen in
deze categorie en in elke plaats zijn
wel goedkope hotels of pensions te vinden.
De prijs en kwaliteit in deze categorie
varieert enorm, maar hangen maar ten
dele samen. Er is veel amateuristisch
geknoei aan de onderkant van de markt
en veel plekken zijn ronduit smerig.
Meestal kunnen deze onderkomens niet
van tevoren geboekt worden. Deze overnachtingsmogelijkheden
worden vooral door reizende Marokkanen
gebruikt. De aangegeven goedkope adresjes
in deze categorie zijn wel aanbevelenswaardig.
Wilt u in de medina van een stad slapen,
dan bent u vaak aangewezen op deze pensions.
Kamperen
Er zijn tal van campings in heel Marokko,
maar de meeste hebben slechte voorzieningen,
liggen ver verwijderd van de steden
of bezienswaardigheden en worden slecht
bewaakt. Vaak zijn ze eigenlijk alleen
echt geschikt voor campers en caravans
met eigen voorzieningen. Wie de bergen
in wil, kan vrij kamperen, hoewel het
wel aan te raden is om vlak bij een
boerderij te gaan staan en uitdrukkelijk
toestemming te vragen en te vragen of
de mensen willen toezien op de tent
als u weg bent.
Overige
accommodaties
Er zijn verscheidene plaatsen waar bezoekers
soms langer blijven. Vooral langs de
kust zijn er veel appartementen te huur
die in de zomervakantie door Marokkaanse
families worden betrokken maar in de
rest van het jaar vaak leegstaan. Tanger
en Marrakech kennen ook te huren appartementen.
In de bergen bent u vaak aangewezen
op gîtes: primitieve berghutten,
soms enkel met matrassen en dekens op
de grond.
Autoverhuur
Marokko kunt u het beste ontdekken met
de auto. Het land heeft een uitstekend
onderhouden wegennet dat reikt tot in
alle hoeken van het land. De verkeersdrukte
is veel minder dan we in de Benelux
gewend zijn en in het algemeen wordt
er redelijk veilig gereden. Daarom is
het een groot plezier om in dit land
rond te rijden. De bewegwijzering in
het land is afkomstig van de Fransen
en komt in grote lijnen overeen met
de onze.
Het
huren van een auto is eenvoudig en op
veel plaatsen mogelijk met prijzen die
een kwart liggen onder die in de Benelux.
De internationale verhuurbedrijven zijn
in de regel iets duurder. Daar staat
tegenover dat het materieel in goede
staat verkeert, goed verzekerd is en
er zijn meerdere adressen waar u tegen
een meerprijs een auto achter kunt laten.
Op de grotere vliegvelden zijn in de
aankomsthal kantoortjes van de bekende
verhuurbedrijven zoals Herz, Avis en
Euro-Rent.
Openbaar
vervoer
De bussen kunnen worden onderverdeeld
in CTM-bussen van de Marokkaanse staat
en bussen van privé-maatschappijen.
De CTM-bussen zijn modern, comfortabel
met gereserveerde plaatsen en leggen
een traject in de regel met behoorlijke
snelheid af. Het nadeel is dat de frequentie
niet zo hoog is. De bussen van privé-maatschappijen
gaan vaker, maar stoppen ook vaker en
kunnen overvol worden. De frequentie
is vaak hoger en voor belangrijke bestemmingen
kunt u de gok nemen op de bonnefooi
naar het busstation te gaan. De bussen
van beide soorten vertrekken niet altijd
vanaf hetzelfde station.
Een
goed alternatief voor de bus is de verzameltaxi
of grand-taxi. Dit zijn meestal oude
Mercedessen of Peugeots 504, die zes
tot zeven passagiers meenemen. De taxi’s
zijn, als ze eenmaal rijden, een stuk
sneller dan bussen, maar er zijn chauffeurs
bij die erg weinig om het leven lijken
te geven vanaf het moment dat ze het
gaspedaal hebben gevonden.
Marokko
heeft een aantal spoorwegen in het noorden
van het land, die de belangrijkste steden
aldaar met elkaar verbinden. Marrakech
is de zuidelijkste plaats met een spoorverbinding.
De treinen zijn comfortabel en rijden
op tijd, maar de frequentie is laag,
evenals de snelheid op langere trajecten
omdat er vaak wordt gestopt en overgestapt.
Er zijn twee klassen in de trein, maar
ook de tweede klas wordt zelden overvol.
De belangrijkste diensten die worden
onderhouden zijn: Marrakech-Rabat via
Casablanca, Oujda-Tanger via Fes en
Meknes. Wilt u met de trein van Marrakech
naar Tanger dan moet u meestal overstappen
in Sidi Kacem, een groot emplacement
waar verschillende doorgaande treinen
op elkaar wachten.
Binnenlandse
vluchten
Er is een uitgebreid netwerk van binnenlandse
vluchten in Marokko, dat verzorgd wordt
door Royal Air Maroc. Er worden vele
steden aangevlogen onder andere Tanger,
Fes, Rabat, Casablanca, Marrakech, Ouarzazate
en Agadir.
Praktische
zaken
Douane
en grensformaliteiten
Bij aankomst in Marokko krijg je zonder
poespas een gratis entreestempel waarmee
je drie maanden in het land kunt verblijven.
Het enige wat nodig is, is een geldig
paspoort. Maak van de foto/naam-pagina
van het paspoort een fotokopie en stop
deze elders in uw bagage. Verlies of
diefstal van uw paspoort kan anders
behoorlijk vervelend worden.
Gezondheid
Het
meest voorkomende gezondheidsprobleem
naast verbranding is diarree. Vakantiegangers
worden er vaak door getroffen als ze
er net een paar dagen zijn. In de meeste
gevallen gaat het om een volstrekt onschuldig
verschijnsel dat wordt veroorzaakt door
verandering in voedingsgewoonten, de
hitte of door onschuldige bacteriën
waar het lichaam snel afweer tegen opbouwt.
Medische
diensten zijn in Marokko aangegeven
met een rode halve maan, het islamitisch
equivalent van het westerse rode kruis.
Artsen en apothekers zijn in de regel
goed opgeleid en betrouwbaar. Frans
is de taal bij uitstek om met artsen
en apothekers te communiceren.
Er
zijn geen verplichte vaccinaties, behalve
wanneer men maximaal veertien dagen
voor aankomst in Marokko in een gebied
is geweest waar gele koorts of cholera
heerst. Meestal raadt de GGD vaccinaties
tegen tyfus, DTP en geelzucht aan.
Geldzaken
De munteenheid van Marokko is de Marokkaanse
dirham. De dirham is onderverdeeld in
100 centimes. Muntgeld is er in 5, 10,
20, en 50 centimes en 1, 5, 10 en 20
dirham en er zijn biljetten van 5, 10,
50, 100 en 200 dirham. In de grote steden
zijn biljetten geen probleem, maar wie
de oases of kleine dorpjes in gaat kan
beter niet alleen biljetten van 200
dirham meenemen.
U
kunt pinnen bij een van de vele geldautomaten
die het land inmiddels rijk is. Let
wel op of er een symbool op de automaat
overeenkomt met die op uw kaart. Zorg
dat u voldoende dirhams hebt als u een
paar dagen niet in een grotere stad
komt.
Verder
kunt u eurocheques meenemen. Ze zijn
gemakkelijk inwisselbaar en beschermd
tegen diefstal. Girobetaalkaarten en
natuurlijk cash Nederlandse guldens
zijn in de toeristencentra inwisselbaar.
U kunt ook geld opnemen met uw creditcard,
maar dat is verhoudingsgewijs duur.
Daarmee betalen in de betere hotels,
restaurants en het afrekenen in duurdere
souvenirwinkels kan natuurlijk wel.
Tijdsverschil
In Marokko is het een uur vroeger dan
in Nederland en België, behalve
in de periode dat de zomertijd bij ons
geldt, dan is het twee uur.
|
Marokko
is het meest exotische land
van Noord-Afrika. Wie het
land bezoekt zal onder de
indruk zijn van de prachtige
koningssteden, met hun labyrinten
van markten en lemen woonwijken
waar de Afrikaanse en Arabische
culturen samensmelten tot
een bont geheel. Marrakech,
Fes en Meknes behoren tot
de meest oriëntaalse
steden ter wereld, die hun
gelijken hooguit vinden
in Caïro of Damascus.
