Stedentrip Praag

Praag is een betoverende stad vol bruggen, kerken, vergulde daken en tegelijkertijd een moderne metropool. Praag is ook een stad waarin verschillende architectonische stijlen op een unieke manier naast elkaar bestaan. Het is een stad vol romantische steegjes en bouwkundige schatten in het historische centrum. Al tijdens de eerste wandeling door de stad ontdekken we, dat de ontwikkeling van de Europese architectuur er uitstekende vertegenwoordigers heeft achtergelaten van afzonderlijke stijlen. We kunnen Romaanse, gotische, renaissance, barok- en classicistische gebouwen bewonderen of verschillende elementen van pseudostijlen of Jugendstil. Praag is ook een groene stad. Op de hellingen onder de Burcht is tot vandaag zichtbaar hoe de barokbouwkunst heeft ernaar gestreefd om naast de paleizen ook tuinen te plaatsen, vol paviljoenen, tuinhuisjes en koepels.

Het gezicht van Praag wordt door 15 grote bruggen compleet gemaakt. Viertien ervan welven zich over de rivier Moldau (Vltava in het Tsjechisch), één maakt een reuzen- stap over de dal van Nusle. De oudste en meest waardevolle brug die in 1357 gebouwd is, draagt de naam van zijn stichter Karel IV. Het kan niet ongemerkt gepasseerd worden tijdens een wandeling langs de zgn. Weg van de koningen (Královská cesta), de meest bekende toeristische route die uit het centrum naar de Praagse burcht leidt.

Een van de meest adembenemende en fotogenieke uitzichten op de Burcht doet zich voor uit het bruggehoofd van de Karelsbrug. Het effect van het Burchtpanorama wordt versterkt door het feit dat we er praktisch alle bouwstijlen in kunnen ontdekken. Zo kan er zonder overdrijven vastgesteld worden dat we op deze manier de duizendjarige ontwikkeling van de Europese architectuur kunnen bekijken.

Een andere blik op de stad kan genoten worden in de hoekjes van de vele eilanden rondom welke de rivier Moldau stroomt. Hoewel deze eilanden en eilandjes geografisch niet echt interessant zijn, vervullen ze een belangrijke rol uit het oogpunt van de stadsgroen, gelegenheid tot rust en ontspanning in het midden van de rumoerige stad.

In de Tsjechische hoofdstad bevinden zich buitengewoon veel theaters, concertzalen, tentoonstellingsruimtes, musea en galeriën. Het wordt vaak gezegd dat Praag zo veelzijdig is zoals men wenst. En ieder die langs komt krijgt een van de betoverende gezichten van de stad te zien…De hoofdstad van Tsjechië met zijn 1,25 miljoen bewoners hoort tot de meest bezochte localiteiten van Midden-Europa en tegelijkertijd is Praag de vaakst bezochte toeristische bestemming in Tsjechië. Praag is ook een stad waarin verschillende architectonische stijlen op een unieke manier naast elkaar bestaan. We kunnen Romaanse, gotische, renaissance, barok- en classicistische gebouwen bewonderen of verschillende elementen van Jugendstil, kubisme en functionalisme. Praag is ook een levend voorbeeld van een stad waarin de geschiedenis recht in de ogen kijkt van de koele spiegels van de ambicieuze moderne architectuur. De stad is eeuwenlang een samensmelting geweest van de Boheemse, Duitse en Joodse cultuur. Deze wederzijdse samenwerking van de culturen is op gewelddadige wijze onderbroken door de gebeurtenissen van de Tweede Wereldoorlog (holocaust, deportatie van de Duitse bewoners) en de koude oorlog die de stad en het hele land voor tientallen jaren heeft geïsoleerd van de demokratische landen. Vanaf 1989 geniet Praag opnieuw van boeiend cultureel en sociaal leven. Veel internationale culturele en sportevenementen worden er georganiseerd. Tientallen musea en galeriën nodigen de bezoekers uit om de permanente exposities of gelegenheidstentoonstellingen te komen bekijken van de juwelen van de beeldende kunst en kunstambachten van alle tijden en landen van herkomst. Praag is ook het centrum van de Tsjechische academische wereld. De Karelsuniversiteit (gesticht in 1348) is een van de oudste universiteiten van Europa.

Geschiedenis van Praag

De eerste nederzettingen op het terrein waar zich tegenwoordig de stad Praag bevindt, dateren tot het Paleolithicum. De hoogtes boven de Moldau zijn toen bewoond geweest door leden van een onbekende stam. Hun nakomelingen hebben geleidelijk ook de overige plaatsen bevolkt in de naaste omgeving. Zo is het hele gebied rond de P-vormige meander van de Moldau gevuld met nederzettingen, alsof het een symbool was van de beginletter van de toekomstige stad.

De vondsten van sieraden die qua vorm overeenkomen met het goudsmeedwerk van het Groot-Moravische rijk, getuigen over het bestaan van een Slavische citadel in Praag tegen het einde van de prehistorische tijd.

De nederzettingen in het Praagse bekken kregen een nieuwe betekenis aan het einde van de 9e eeuw. Toen is de Praagse burcht gesticht, binnen de versterking ervan is de christelijke Onze-Lieve-Vrouwekerk gebouwd en de Burcht is de hoofdzetel geworden van de dynastie van de Premysliden. De Praagse burcht werd het centrum van het Boheemse vorstendom. De groeiende macht van de Premyslidse vorsten en de gunstige ligging op een kruising van belangrijke handelswegen veroorzaakten, dat de Burcht de belangrijkste plaats van het hele land werd.

De verandering van de versnipperde agglomeratie in de voorburcht in een echte versterkte top-middeleeuwse stad met stadsrechten, heeft drie eeuwen geduurd. Deze rijpingsperiode wordt de romaanse periode genoemd. De eerste historisch bekende Tsjechische vorst Borivoj heeft voor het grote belang van de citadel van Hradcany gezorgd. Praag is een stad geworden in de wisseling van de 12e en 13e eeuwen. De Oude Stad ontstaat na 1320. Aan het einde van de 13e eeuw smelt het samen met de Kleinere Stad. In het begin van de 14e eeuw ontstaat een volgende Praagse stad – Hradcany.

Het bewind van Karel IV (1346 – 1378) betekende een verheffing voor Praag. De stad is het tweede grootste centrum van het Europese rijk en na Rome ook de tweede christelijke metropool. Kare IV heeft de stenen Karelsbrug laten bouwen (1357), heeft de Karelsuniversiteit gesticht (1348) en de Nieuwe Stad. Na de dood van Karel IV neemt zijn zoon Václav IV de regering over. Praag wordt een van de mooiste en meest adembenemende steden van de wereld die terecht het Rome van het noorden wordt genoemd. Het aanzien van Praag blijft de komende twee honderd jaar onveranderd.

Pas de Jagellonische tijden maken het gotische Praag compleet. De Habsburgers brengen het geest van de renaissance met zich mee. De glans van een residentie wordt aan Praag teruggegeven door de keizer Rudolf II. Maar de slagen die op de Tsjechische landen neervallen na de nederlaag van de protestantse standen in 1620 zijn ook in Praag niet zonder gevolg. De Habsburgse overwinning op de Witte berg (Bílá hora) brengt Ferdinand II op de Tsjechische troon en de stad wordt een provinciestad zonder invloed en macht. Zelfs de eerste vrouw op de Tsjechische troon, Maria Terezia (1740 – 1780), betekent geen opleving. Het bewind van Josef II heeft de wonderschone stad getekend door het opheffen van kloosters, kerken en door zware onderdrukking van het Tsjechische volk

De geleidelijke re-katholisatie heeft met zich meegebracht de bouw van nieuwe kerken en kloosters in de barokstijl. In deze stijl is ook aantal paleizen gebouwd die tot vandaag een markante dominant van de stad vormen. In de tijden van de radicale veranderingen in de vorm van samenvoegingen van de Praagse steden en dorpen na 1784, kwam de nieuwe vorm van het burgerlijke classicisme aan. Het romantisme bracht frisse lucht in de Praagse tuinen en parken. Dé stijl van de helft van de 19e eeuw was een nieuwe renaissance van de afgelopen stijlen die zich in de architectuur van het hele Europa heeft gemanifesteerd, inclusief Praag. De neo-renaissancistische stijl symboliseerde de herleving van de Tsjechische natie en kwam vooral op gebouwen tot uitdrukking die een dichte band hadden met de Tsjechische nationale cultuur (Nationaal museum, Nationaal theater, Rudolfinum). Tegelijkertijd zei Praag vaarwel tegen haar oude versterkingswerk.

Rond het jaar 1900 leven er bijna 200 000 bewoners in Praag en de vorm van de stad wordt door de Praagse Jugendstil beïnvloed. Praag hoort tot de grootste steden van Oostenrijk-Ungarn.

De 28 oktober 1918 wordt Praag de hoofdstad van het nieuwe zelfstandige Tsjechoslowaakse staat.

De nieuwe tijd brengt nieuwe moderne architectonische stijlen met zich mee: het functionalisme, kubisme en constructivisme. Een uniek complex van kubistische huizen is tot vandaag bewaard gebleven op de oever van de Moldau onder de Vyšehrad.

De ontwikkeling van de Tsjechische hoofdstad is onderbroken door de Tweede Wereldoorlog en de Duitse bezetting. De verworven vrijheid is al gauw gedoofd door de communistische onderdrukking die tot vijftig jaar van het „bouwen van het socialisme“ leidde.

In de laatste jaren van de vorige eeuw (1992) is het historische centrum van Praag bijgeschreven op de prestigieuze Lijst van het wereld cultuurfonds van de UNESCO. Praag treedt het nieuwe millenium in als een trotse zelfbewuste metropool die met nieuwe en buitengewoon geslaagde architectonische werken verrijkt wordt.